THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM LÀ GÌ?

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm bị thoát ra khỏi vị trí bên trong đốt sống, bệnh lý thường xẩy ra khi tình trạng nhân keo đĩa đệm bị thoát ra chèn ép vào rễ thần kinh, tủy sống. Các dạng chính của thoát vị đĩa đệm bao gồm thoát vị đĩa đệm đốt sống thắt lưng, thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ và thoát vị đĩa đệm mất nước.
Cùng với bệnh đau khớp gối và bệnh đau lưng là những chứng bệnh thường gặp và khiến cho người bệnh gặp phải những cơn đau xương khớp dữ dội trong sinh hoạt hàng ngày. Đây là một căn bệnh khá phổ biến và có xu hướng ngày càng gia tăng, bệnh khiến bệnh nhân thường xuyên gặp phải những cơn đau quái ác về xương khớp trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy là một bệnh lý không gây ảnh hướng nghiêm trọng đến tính mạng nhưng thoát vị đĩa đệm gây ảnh hướng lớn đển sức khỏe và khả năng vận động của người bệnh, có những trường hợp biến chứng gây tàn phế suốt đời.

hinh anh thoat vi dia dem

NGUYÊN NHÂN GÂY THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM

Trước hết cần hiểu cơ chế của thoát vị đĩa đệm như sau :

Ở trạng thái bình thường, đĩa đệm nẳm giữa hai đốt sống lưng và có lớp nhân nhày bọc ở trung tâm (nhân tủy). Dựa vào cơ chế đàn hồi, đĩa đệm như là một bộ phận giảm xóc cho cột sống, bảo vệ cột sống trước các chấn thương. Trong trường hợp xuất hiện một tác động mạnh vào cột sống (gắng sức, chấn thương …) vỏ bọc đĩa đệm có thể bị rách hoặc đứt khiến lớp nhân nhày bị thoát vị ra ngoài và chui vào ống sống, nó chèn ép vào rễ thần kinh gây ra tình trạng đau cột sống. Hiện tượng này gọi là thoát vị đĩa đệm hay thoát vị nhân tủy.

nguyen nhan thoat vi dia dem

Một số nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm bao gồm :

  • Phổ biến nhất là lỗi vận động, lao động quá sức hoặc sai tư thế. Các cơn đau xuất hiện khi nhấc, kéo, mang vác vật nặng ở tư thế trái, điển hình như trường hợp bê nâng vật nặng, thay vì ngồi xuống bê vật nặng rồi từ từ đứng lên thì đa số lại cúi xuống và nâng vật năng lên. Một số thói quen ngồi hay di chuyển, tập thể dục không đúng cách cũng gây ra trật khớp, thoái hóa khớp ….
  • Nguyên nhân tiếp theo là do tình trạng thoái hóa tự nhiên. Ở độ tuổi 30 đến 50 tuổi, khi những thành phần nước và đàn hồi bên trong nhân tủy bị giảm đi, đĩa đệm không còn mềm mại, nhân nhày bị khô, vong sụn, rạn nứt và có thể bị rách khiến dẫn tới bệnh lý thoát vị đĩa đệm. Một số bệnh lý như gai cột sống, gù vẹo, thái hóa cột sống hay các bênh lý cột sống bẩm sinh cũng là những nguyên nhân phổ biến gây ra chứng bệnh thoát vị đĩa đệm này.
  • Tai nạn hay các chấn thương cột sống nguy hiểm khiến  rách, đứt vỏ bọc đĩa đệm, chèn ép vào rễ thần kinh gây ra thoát vị đĩa đệm.
  • Di truyền cũng là một nguyên nhân dẫn đến thoát vị đĩa đệm. Nếu bố hoặc mẹ hoặc cả hai có tình trạng đĩa đệm bị yếu do cấu trúc bất thường thì con cái cũng rất dễ bị thoát vị đĩa đệm.
  • Còn một số nguyên nhân khác như thừa cân, béo phì, chế độ sinh hoạt ăn uống thiếu chất … cũng dễ dẫn tới bênh thoát vị đĩa đệm.

TRIỆU CHỨNG CỦA THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM

Bệnh lý thoát vị đĩa đệm gây ra các cơn đau thắt vùng lưng với các triệu chứng như nhức, tê lan dọc theo thắt lưng xuống mông va chân hoặc có thẻ là đau từ vùng cổ rồi lan ra hai vai, cánh tay và bàn tay. Bên cạnh đó đau rễ thần kinh và đau cột sống là hai triệu chứng nội bật và dễ nhận thấy nhất của bệnh. Các cơn đau kéo dài tầm 1-2 tuần sau đó chấm dứt, tình trạng này thường tái phát nhiều lần. Cũng có trường hợp đau âm ỉ nhưng đa số là đau dữ dội, đau mạnh khi hắt hơi, ho, cúi … Một số còn xuất hiện cảm giác tê cóng, kim châm, kiến bò ở các vùng đau.

trieu chung thoat vi dia dem

Tùy theo vị trí của đĩa đệm bị thoát vị mà có những triệu chứng đặc trưng khác nhau cụ thể như sau :

  • Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ : Người bệnh xuất hiện các dấu hiệu đau vùng vai gái, từ từ đau tê và mất cảm giác ở vùng tay, cổ tay, bàn tay. Cơ lực tay bị suy giảm, cử động cổ tay sẽ làm cho các hiện tương đau, tê, nhức tăng lên hoặc giảm xuống.
  • Thoát vị đĩa đệm đốt sống thắt lưng : Người bệnh xuất hiện các cơn đau vùng thắt lưng kèm với đau thần kinh liên sườn. Khi năm nghiêng, ho hoặc đại tiện cảm giác đau sẽ tăng lên. Cảm giác đau ở khu vực cột sống lưng sẽ làn theo hình vòng cung từ sau lưng ra phía trước ngực, đi dọc theo khoang liên sườn. Tình trạng kéo dài dẫn tới các triệu chứng đau tê và mất cảm giác ở mông, chân, bàn chân và có thể gây tới tình trạng bị liệt. Bên cạnh đó bệnh nhân sẽ bị chế cử động cột sống, mất khả năng ưỡn thắt lưng, không hoặc khó cúi xuống thấp. Có trường hợp sẽ xuất hiện đau thần kinh tọa, đau thần kinh đùi bì, các trường hợp này người bện phải ngay lưng hoặc vẹo lưng sang một bên để hạn chế cơn đau. Những trường hợp đau dữ dội, ngươi bệnh phải năm bất động ở một tư thể để hạn chế những cơn đau mà thoát vị đĩa đệm gây ra.

TÁC HẠI CỦA THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM

Thoát vị đĩa đệm là một chứng bệnh phổ biến, bệnh để lại nhiều hậu quả , biến chứng nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn tới sinh hoạt và cuộc sống của người bệnh. Khi bị thoát vị đĩa đệm thì khả năng vận động, di chuyển, lao động của bệnh nhân bị giảm sút rõ rệt, người bệnh rất khó cúi ngửa, nghiên xoay. Trường hợp các rễ thần kinh bị ảnh hưởng, tổn thương sẽ dẫn đến tình trang khó khăn trong vận động các chi.

thoat vi dia dem

  • Trường hợp tổn thương thần kinh vùng cánh tay sẽ dẫn đến tình trạng bệnh nhân khó gấp, duỗi tay, không nhấc được tay lên.
  • Tường hợp tổn thương thần kinh tọa, bệnh nhân gặp khó khăn khi nhấc gót chân, mùi chân. Theo thời gian sẽ xuất hiện tình trang teo cơ chân bên tổn thương. Trường hợp bệnh nặng và kéo dài sẽ khiến bệnh nhân mất cảm giác hoặc tê bì ở vùng chân bị đau, đại tiểu tiện không kiểm soát được.

Thoát vị đĩa đệm để lại những biến chứng, hậu quả cực kì nguy hiểm cho người bệnh.

  • Thoát vị đĩa đệm có thể gây tàn phết suốt đời trong trường hợp đĩa đệm thoát vị chèn ép vào tủy cổ.
  • Thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng khiến người bệnh mất tự chủ đại tiểu tiện, rối loạn cơ tròn
  • Người bệnh có thể nhanh chống bị theo các cơ chi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh hoạt, mất khả năng lao động.

Bên cạnh đó thoát vị đĩa đệm còn gây ra một số bệnh lý như :

  • Đau rễ thần kinh do quá trình rễ thần kinh bị chèn ép cơ học trong một thời gian dài, trường hợp này xuất hiện sau triệu chứng đau thắt lưng cục bộ, các cơn đau tăng lên khi đi lại hoặc đứng , ngồi một chỗ trong thời gian dài.
  • Biến chứng rối loạn cảm giác, giảm hoặc mất cảm giác nông (nóng, lạnh, xúc giác) ở những vùng da tương ứng, đây có là biểu hiện mức độ tổn thương cực lớn của rễ thần kinh
  • Đau khập khễnh cách hồi : Đây là một dạng đau rễ thần kinh ngắt quảng, triệu chứng thường xuất hiện khi bệnh nhân vận động, đi lại được một đoạn ngắn khiến người bệnh phải dừng lại để nghỉ ngơi.
  • Biến chứng rối loạn vận động khiến bại liệt ở hai chân, tiểu đái dâm dề và từ từ mất khả năng kiểm soát tiểu tiện do cơ thắt ngoại vi bị tổn thương mất khả năng giữ nước tiểu.
  • Hội chứng đuôi ngựa bao gồm những cơn đau dữ dội đòi hỏi cấp cứu về thần kinh. Các cơn đau kèm theo tình trạng liệt cơ,  rối loạn hoặc mất cảm giác.

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM

chua thoat vi dia dem

Trong điều trị thoát vị đĩa đệm, điều cần lưu tâm nhất là chế độ vận động của người bệnh. Ở thời kì cấp tính cần cho bệnh nhân nằm nghỉ tại giường có ván cứng. Tư thế nằm ngửa, kê thêm đệm ở vùng khoeo để làm co nhẹ khớp gối và khớp háng.  Trong thời gian này có thể áp dụng điều trị vật lý và các liệu pháp phản xạ như sau:

  • Liệu pháp nhiệt : chườm nóng bằng  túi nước, muối rang, lá lốt, lá ngải cứu
  • Liệu vật lý trị liệu : sử dụng dòng điện, laser, châm cứu …
  • Sử dụng thuốc tây : Dùng các loại thuốc giảm đau, giãn cơ, chống viêm, các vitamin liều cao như B1, B6, B12 …

Khi bị thoát vị đĩa đệm mãn tính thì biện pháp đều trị hiệu quả nhất là phẩu thuật đĩa đệm. Trong đó phẩu thuật tự động qua da là một phương pháp mới rất hiệu quả và an toàn, đặc biệt không để lại biến chứng sau phẩu thuật.
Trong trường hợp thoát vị đĩa đệm do mất nước, đây là tình trạng của đĩa đệm thái hóa, tình trạng này có tới 70% trường hợp không cần điều trị.

CÁC PHÒNG TRÁNH THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM

Cách phòng tránh thoát vị đĩa đệm tốt nhất chính là loại bỏ nguyên nhân gây bệnh. Điều cần chú ý nhất là cần có tư thế hợp lý trong vận động, lao động nhất là đối với các công việc mang vác nặng.
Tránh thói quen ngồi lâu một chỗ, ngồi sai tư thế, các hoạt động nguy hiểm gây tổn thương tới vùng cột sống. Đặc biệt cần thay đổi thói quen khi bưng bê vận nặng, nên ngồi xuống nhấc vật năng lên rồi từ từ đứng lên thay vì đứng rồi cúi xuống, nhấc vật nặng lên.
Duy trì lối sống lành mạnh, tập thể dục đúng cách, đúng phương pháp, đảm bảo đủ chất dinh dưỡng cần thiết trong cuộc sống.